Dalam era digital hari ini, berkongsi momen anak di media sosial telah menjadi amalan biasa sehingga hampir 85% ibu dan 70% ayah yang aktif di media sosial memuat naik kandungan tentang kehidupan anak mereka. Fenomena ini dikenali sebagai sharenting, iaitu gabungan kata sharing dan parenting yang merujuk kepada tindakan ibu bapa berkongsi gambar, video, dan maklumat peribadi anak secara dalam talian. Walaupun amalan ini semakin dinormalkan, soalan penting perlu diajukan: adakah ia selamat untuk anak kita?
Apa Itu Sharenting?
Sharenting bukan sekadar memuat naik foto anak minum susu atau tersenyum comel. Ia meliputi:
| Jenis Kandungan | Contoh |
|---|---|
| Momen penting | Tumbuh gigi pertama, berjalan, hari pertama sekolah |
| Aktiviti harian | Tidur, makan, bermain, mandi |
| Maklumat sensitif | Lokasi sekolah, tarikh lahir, jadual harian |
| Pencapaian | Menang pertandingan, main instrumen muzik |
Ibu bapa sering berkongsi kerana rasa bangga, ingin menyimpan kenangan, mendapat nasihat daripada ibu bapa lain, atau membuktikan pola asuh yang berjaya.
Kebaikan Sharenting
- Hubungan sosial: Mempertemukan ibu bapa, bertukar tips dan nasihat
- Dokumentasi kenangan: Menyimpan memori perkembangan anak secara digital
- Sokongan emosi: Membuat ibu bapa rasa tidak sendiri dalam perjalanan parenting
Namun, kebaikan ini tidak seharusnya mengaburi risiko yang lebih besar.
Bahaya Sharenting yang Tidak Disedari
1. Ancaman Privasi Jangka Panjang
Maklumat yang dimuat naik ke internet sering kekal selama-lamanya. Apabila anak membesar, mereka mungkin tidak bersetuju dengan pendedahan maklumat peribadi oleh ibu bapa. Ini boleh menyebabkan konflik antara ibu bapa dan anak.
2. Risiko Keselamatan Fizikal & Dalam Talian
Menteri Komunikasi menegaskan bahawa sharenting membuka ruang kepada jenayah dalam talian terutama melibatkan kanak-kanak. Data seperti lokasi sekolah boleh disalahgunakan untuk:
| Risiko | Keterangan |
|---|---|
| Pencurian identiti | Data peribadi digunakan untuk tujuan salah |
| Eksploitasi | Gambar/video disalahgunakan oleh pihak tidak bertanggungjawab |
| Bahaya fizikal | Penjenayah mengetahui lokasi dan tabiat anak |
3. Kesan Mental & Emosi Anak
Kajian dari Taylor’s University menunjukkan bahawa sharenting berkait dengan kesihatan mental anak ketika dewasa. Anak mungkin rasa privasi terganggu, malu, atau dianjakkan.
4. Isu Etika & Undang-Undang
Sharenting boleh melibatkan isu undang-undang kerana hak anak untuk mengawal identiti dalam talian mereka mungkin terjejas.
Bagaimana Ibu Bapa Boleh Bertindak Bijak?
✅ Langkah Berjaga-jaga
- Kawal tetapan privasi: Pastikan hanya rakan terdekat yang boleh melihat kandungan
- Elak maklumat sensitif: Jangan kongsi lokasi sekolah, tarikh lahir penuh, atau jadual harian
- Minta kebenaran anak: Apabila anak sudah cukup matang, minta persetujuan sebelum memuat naik
- Pikirkan sebelum kongsi: “Apakah alasan saya kongsi ini? Bagaimana jika anak saya baca ini 10 tahun lagi?”
- Didik diri tentang keselamatan siber: Kemas kini pengetahuan tentang ancaman dalam talian
❌ Apa Yang Perlu Dihindari
- Memuat naik gambar anak dalam keadaan terdedah atau memalukan
- Kongsi video mandi, tukar lampin, atau aktiviti intim
- Letak tag lokasi yang menunjukkan rumah atau sekolah secara tepat
- Kongsi maklumat perubatan atau keadaan kesihatan sensitif
Kesimpulan: Dinormalkan, Bukan Berarti Selamat
Sharenting memang semakin dinormalkan dalam masyarakat digital Malaysia, tetapi kebanyakan keburukan berbanding kebaikan apabila ibu bapa mendedahkan anak tanpa pertimbangan penuh. Hak privasi anak perlu dihormati dengan memikirkan masa depan mereka.
“Sekali kita kongsi, ia kekal dalam talian.”
Kesedaran mengenai bahaya sharenting perlu dipupuk bukan sahaja dalam kalangan ibu bapa, tetapi seluruh masyarakat. Sebelum memuat naik momen anak, tanya diri: “Adakah ini demi anak, atau demi kita?”
