Teknologi kecerdasan buatan atau Artificial Intelligence (AI) kini semakin menjadi sebahagian daripada kehidupan harian. Aplikasi seperti chatbot, pembantu digital dan enjin carian berasaskan AI membolehkan pengguna mendapatkan maklumat dan jawapan dengan cepat.
Namun satu perkara yang mungkin kurang disedari ialah kanak-kanak juga sudah mula menggunakan teknologi ini.
Menurut laporan Common Sense Media (2024), penggunaan AI generatif dalam kalangan remaja semakin meningkat dengan pantas. Ramai remaja menggunakan teknologi ini untuk membantu kerja sekolah, mencari maklumat, atau menjana idea untuk tugasan mereka.
Kajian lain turut menunjukkan bahawa sebahagian besar remaja sudah pernah menggunakan alat AI seperti chatbot untuk pelbagai tujuan pembelajaran dan eksplorasi digital (Internet Matters, 2024). Bagi kebanyakan kanak-kanak dan remaja, penggunaan ini bermula daripada rasa ingin tahu terhadap teknologi baharu yang semakin mudah diakses.
Fenomena ini menunjukkan bahawa AI bukan lagi sekadar teknologi untuk orang dewasa. Ia semakin menjadi sebahagian daripada persekitaran digital yang membentuk pengalaman pembelajaran generasi muda.
Walau bagaimanapun, penggunaan AI oleh kanak-kanak juga menimbulkan beberapa persoalan penting. Kanak-kanak mungkin menerima maklumat yang tidak tepat, terlalu bergantung kepada AI untuk mendapatkan jawapan, atau menggunakan teknologi tersebut tanpa memahami cara ia berfungsi.
Menurut UNICEF (2021), teknologi AI mempunyai potensi besar untuk menyokong pembelajaran kanak-kanak. Namun tanpa bimbingan yang sesuai, ia juga boleh membawa risiko seperti penyebaran maklumat yang salah, isu privasi, serta pengaruh terhadap perkembangan pemikiran kanak-kanak.
Organisasi seperti OECD dan penyelidik dalam projek Oxford Child-Centred AI juga menekankan bahawa kanak-kanak perlu dibimbing supaya mereka dapat memahami dan menggunakan teknologi AI secara bertanggungjawab. Ini termasuk membantu mereka menilai maklumat secara kritikal dan tidak bergantung sepenuhnya kepada jawapan yang diberikan oleh sistem AI.
Oleh itu, peranan ibu bapa menjadi semakin penting dalam dunia digital hari ini. Sama seperti teknologi internet dan media sosial sebelum ini, AI juga memerlukan bimbingan dan literasi digital supaya kanak-kanak dapat menggunakannya dengan bijak.
Persoalan yang semakin relevan hari ini bukan lagi sama ada kanak-kanak akan menggunakan AI atau tidak. Sebaliknya, persoalan yang lebih penting ialah:
Bagaimana kita sebagai ibu bapa boleh membimbing anak-anak menggunakan AI dengan cara yang menyokong perkembangan pemikiran, pembelajaran dan nilai mereka?
Rujukan:
- Common Sense Media. (2024). The Dawn of the AI Era: Teens, Parents, and the Adoption of Generative AI at Home and School.
- https://www.commonsensemedia.org/research/the-dawn-of-the-ai-era-teens-parents-and-the-adoption-of-generative-ai-at-home-and-school
- Internet Matters. (2024). Artificial Intelligence and Children: Understanding how children are using AI tools.
- https://www.internetmatters.org/resources/artificial-intelligence-ai-and-children-report/
- Oxford Internet Institute. (2023). Oxford Child-Centred AI.
- https://www.oii.ox.ac.uk/research/projects/oxford-child-centred-ai/
- UNICEF. (2021). Policy Guidance on AI for Children.
- https://www.unicef.org/globalinsight/reports/policy-guidance-ai-children
- OECD. (2021). Artificial Intelligence, Children and Youth.
- https://www.oecd.org/digital/artificial-intelligence/children-and-ai.htm
